تمرینات فصل2 کلاس دوم

تمرين كنيد ص 23
در جدول زير نامه چند جسم نوشته شده است. مشخص كنيد كه كداميك چشمه نور (منير) و كدام يك غيرمنير است؟

	خورشيد	ماه	تلويزيون	سياره زهره	لامپ مهتابي	ستارگان
چشمه نور	*		*		*	*
غير منير		*		*

 

آزمايش ص 23

جواب: چند تكه مقواي مستطيل شكل كوچك(حدودا ابعاد  10 در 4 سانتيمتر) را انتخاب ميكنيم و سپس همه ي آنها ر اروي هم قرار مي دهيم و يك سوراخ يا شكاف باريك در بالاي آنها ايجاد مي كنيم.

سپس آنها را بصورت عمودي روي ميز قرار مي دهيم به گونه اي كه سوراخها بالا باشد.سپس يك باريكه نور توسط چراغ قوه يا ليزر اسباب بازي به سوراخ اولين مقوا مي تابانيم.از دوستمان مي خواهيم تا درطرف ديگر مقوا ها بايستد و مقواها را آنقدر جابجا كند تا نور را ببيند در پايان خواهيم ديد كه همه مقواها در يك راستا قرار گرفته اند!پس نور به خط راست منتشر مي شود.

 

آزمايش ص 24

شيشه يك جسم شفاف است واگر با آن لامپ مهتابي را مشاهده كنيم همه ي نور مهتابي را مي بينيم ولي كاغذ پوستي يك جسم نيم شفاف است چون نور از آن عبور مي كند ولي اجسام از پشت آن به خوبي مشخص نيست... مقوا جسم كدر است چون هيچ نوري از آن عبور نمي كند

فكر كنيد :‌ص 27

در هنگام روز،‌در اتاق هايي كه پنجره دارند، معمولاً چراغ روشن نمي كنيم. با وجود اين اشياي داخل اتاق را مي بينيم.علت را توضيح دهيد. (Olooms.ir)

چون نور چشمه ي نوري كه به اجسام غيرمنير تابيده بازتاب پيدا كرده و به چشم ما مي رسد و در نتيجه اجسام غيرمنير ديده مي شوند.  

 

آزمايش ص 29

دراين آزمايش با هر زاويه اي نور را به آينه بتابانيم، با همان زاويه نيز نور از سطح آينه بازتاب مي كند (قانون بازتاب نور)

مشاهده كنيد : ص 30
روبروي يك آينه تخت بايستيد و به تصوير خود در آينه نگاه كنيد. اكنون دست چپ خود را بلند كنيد. تصوير كدام دست خود را بلند مي كند؟ تفاوت شما با تصويرتان چيست؟ نتيجه را پس از بحث در گروه به كلاس گزارش دهيد.

تصوير دست راست بالا مي رود. بدن ما يك جسم حقيقي است اما تصوير مجازي است و وجود خارجي ندارد.

بنابراين مي گوييم در آينه تخت، تصوير خاصيت وارون جانبي دارد.

مشاهده كنيد ص 31

جواب: اين نقطه كانون آينه مقعر نام دارد ومحلي است كه پرتوهاي بازتاب درآن نقطه جمع مي شوند وبه دليل متمركز كردن پرتوهاي نور، انرژي گرمايي در آن نقطه زياد است وباعث سوختن مي شود.

اطلاعات جمع آوري كنيد. ص 38
تعدادي عينك طبي را بررسي كنيد و بگوئيد كه آيا عدسي آن ها واگراست يا همگرا . از چه روشي براي تعيين واگر يا همگرا بودن عدسي استفاده مي كنيد؟
براي تعيين محدب يا مقعر بودن عدسيها راههاي مختلفي وجود دارد  (Olooms.ir)
1 – آنها را در مقابل نور قرارداده هر كدام نور را متمركز كنند محدب،‌هر كدام پراكنده كنند ،‌مقعر.
2 – در عدسي هاي مقعر تصوير هميشه كوچكتر و مستقيم اما در محدب اين طور نيست. تصوير بزرگتر است.
3 – هر كدام بر روي پرده تصوير تشكيل دهند محدب هستند. 

  پرسش و پاسخ متن فصل دوم :
1 – نور چيست؟ غير از نور دو صورت ديگر انرژي كه مانند نور عمل مي كنند نام ببريد.

نور صوتي از انرژي است كه از منبع توليد جدا شده و با سرعت بسيار زياد در فضا منتشر مي شود. امواج راديويي، اشعه X 

  2 – چرا اجسام غيرمنير ديده مي شوند؟

زيرا نوري كه از چشمه ي نور به آنها برخورد مي كند پس از بازتاب به چشم ما مي رسد 

  3 – چند دليل بيان كنيد كه نور در خط مستقيم سير مي كند؟

الف) ايجاد سايه
ب) پديده خسوف و كسوف
ج) مشاهده ي باريكه نور از يك روزنه
ج) پشت سر خود را نمي توان ديد 

  4 – در چه اجسامي بازتاب نور بيشتر و در چه اجسامي كمتر است؟

در اجسامي كه سطح صاف و براق دارند، بازتاب نور بيشتر است و در اجسامي كه سطح تيره و ناصاف دارند بازتاب كمتر است.

5 – علت شكست نور چيست؟ (Olooms.ir) تغيير در سرعت نور در محيط هاي مختلف است

6 – منظور از طيف نور چيست و طيف نور سفيد شامل چند رنگ است؟نورهاي رنگي حاصل از پاشيدگي نور توسط منشور را طيف مي گويند. هفت رنگ

7 – دو نوع عدسي را نام برده و كدام نور را متمركز مي كند؟عدسي محدب – عدسي مقعر و عدسي محدب نور را متمركز مي كند. 

تمرینات فصل1 کلاس دوم

فكر كنيد :
در اين متن به چند خاصيت فيزيكي گوگرد مشاهده شده است،‌با كشيدن خط زير هر خاصيت آن ها را مشخص كنيد:«گوگرد جامد شكننده زردرنگي است كه در دماي 119ºC ‌ذوب مي شود و در دماي 445ºC به جوش مي آيد. اين نافلز جريان برق را از خود عبور نمي دهد وارد آب حل نمي شود» .

فكر كنيد :
آيا مي توان تغيير فيزيكي را به تغيير در شيوه ي قرارگرفتن ذره هاي سازنده يك ماده در كنار هم نسبت دارد؟
چون در تغيير فيزيكي خود ذرات هيچ تغيري نمي كند، بلكه جنبش و سرعت آن ها نسبت به همديگر تغيير مي كند. 

فكر كنيد :
درهر مورد با بيان علت ،‌تغييرهاي شرح داده شده را در دو دسته ي فيزيكي و شيميايي قرار دهيد.

تغيير	نوع	دليل
ماست پس از مدتي ماندن در هواي گرم ترش مي شود بر اثر مصرف بيش از اندازه ي قند دندان ها سياه مي شوند كشيدن سمباده روي يك ظرف نقره اي تيره به آن جلا مي بخشد گوشت سرخ بر اثر پخته شدن به رنگ قهوه اي در مي آيد سطح تيرآهن پس از مدتي رنگ سرخ مايل به قهوه اي پيدا مي كند	شيميايي شيميايي فيزيكي شيميايي شيميايي	تغييرذرات تغيير ذرات تغييرنكردن ذرات تغييرذرات تغييرذرات و زنگ زدن

 

 

فكر كنيد :
1 – كداميك از واژه هاي زير براي بيان تغيير فيزيكي و كداميك براي معرفي تغيير شيميايي بكار مي روند.

خردكردن ، ساييدن ، ذوب شدن ، تبخير شدن ، آسياب كردن----> تغيير فيزيكي(Olooms.ir)
فاسد شدن ، زنگ زدن، سوزاندن ----> تغيير شيميايي  

 

  2- براي شمع سه خاصيت فيزيكي و يك خاصيت شيميايي مثال بزنيد.

خاصيت شيميايي :‌به آساني مي سوزد

خاصيت فيزيكي: جامد است – براثر گرما ذوب مي شود – رنگ آن معمولاً سفيد مايل به زرد است.  

 

  3- آيا مي توانيد تغيير شيميايي را به تغيير در ساختار ذره هاي سازنده ي ماده نسبت داد ؟ با توجه به شكل زير پا سخ خود را توضيح دهيد

 

بله،‌چون مولكول هاي سه اتمي گاز NO₂ قهوه اي رنگ وقتي سرد مي شود به مولكول هاي شش اتمي N₂O₄ بي رنگ است تبديل مي شود پس چون ساختار مولكولي عوض شده تغيير شيميايي است.  

 

 

آزمايش كنيد ص 8

1-     خير تغيير فيزيكي است چون با گرم شدن آب ، اكسيژن محلول در آب به صورت حباب خارج مي شود وبه سطح آب مي آيد

2-     خير تغيير فيزيكي است چون باباز شدن درب نوشابه ، فشار از روي نوشابه برداشته شده وگاز محلول در نوشابه به صورت حباب خارج مي شود وبه سطح آن مي آيد

3-     بله تغيير شيميايي است .زيرا براثر واكنش بين قرص جوشان  وآب گازي توليد مي شود(ماده جديد) كه به صورت (Olooms.ir)حباب خارج مي شود.

4-     خير تغيير فيزيكي است چون با گرم شدن آب سرد، گازهاي محلول درآب سرد خارج شده وبه صورت حباب به سطح ليوان مي آيند.

5-     واكنش بين سركه وجوش شيرين يك واكنش شيميايي است زيرا حبابهاي آزاد شده نشاندهنده توليد ماده جديد(كربن دي اكسيد) است.

 

فكر كنيد :
معلوم كنيد كه در هر مورد تغيير توضيح داده شده فيزيكي يا شيميايي است؟ آيا با اطلاعات داده شده مي توان به اين پرسش پاسخ داد؟ چرا؟

1- يك مايع بي رنگ بر اثر گرم شدن به مرور ناپديد مي شود.
فيزيكي : چون تبخير شده است

2 – يك مايع سرد مي شود و جامدي در ظرف ته نشين مي شود.
فيزيكي :‌چون وقتي سرد مي شود مقداري از مواد محلول آن رسوب مي كند

3 – يك ماده ي جامد آبي رنگ در آب حل مي شود و آب را به رنگ آبي درمي آورد.
فيزيكي : چون ماده در آب حل شده است.(همچنين ممكن است شيميايي باشد واطلاعات كامل نيست.)

4- يك ماده جامد گرم مي شود وبوي تندي به مشام مي رسد.

فيزيكي (مثل بخارشدن قرص نفتالن –تصعيد)

 

 

فكركنيد ص 10

1-     هيدروژن+اكسيژن  ««««  آب

2-     زنگ آهن  «««««  اكسيژن+ آهن

 

طراحي كنيد ص12

اگر روي يك شمع روشن يك سرپوش (مثلا ليوان وارونه) قرار دهيد چند لحظه بعد شمع خاموش مي شود كه نشاندهنده نرسيدن اكسيژن به شمع است ووجود اكسيژن را براي سوختن ثابت ميكند...

 

فكركنيدص 12

نظريه لاوازيه را ثابت ميكند كه براي سوختن به اكسيژن نياز است.زنگ زدن نيز نوعي سوختن است!چون آهن با اكسيژن تركيب مي شود.پس براي زنگ زدن نيزاكسيژن مصرف ميشود...سيم ظرفشويي اكسيژن درون لوله را مصرف ميكند درنتيجه سطح آب (Olooms.ir) درلوله بالا مي آيد.

 

طراحي كنيد ص 13

بله...باقرار دادن يه ظرف فلزي سرد روي شعله مي توان قطرات آب را مشاهده كرد...

 

بحث كنيد ص 14

1-     بستن شير گاز= متوقف كردن سوخت

2-     بستن دروپنجره ها= جلوگيري از ورود اكسيژن به اتش

3-     پاشيدن اب سرد= جلوگيري از گرم شدن (سرد كردن)

 

فكر كنيد
گرماده يا گرماگير بودن هر يك از تغييرهاي فيزيكي و شيميايي زير را با آوردن دليل مشخص كنيد.
1 – تبخير آب = گرماگير : زيرا براي تبديل آب به بخار گرماي زيادي لازم است.
2 – پختن غذا= گرماگير :‌براي اينكه غذا پخته شود به انرژي گرمايي نياز دارد.
3 – سوختن نفت = گرماده : زيرا وقتي نفت شروع به سوختن مي كند مقداري زيادي گرما توليد مي شود.  

 

 

فكركنيد ص16

1-     درحالت زيرافتاب : هرچه ماده گرمتر شود،تغيير شيميايي زودترانجام مي شود.

2-     كاغذ خرد شده: هرچه ماده ريز تر باشد وسطح تماس ان بيشتر باشد سريعتر واكنش مي دهد

3-     پس از سه ساعت: هرچه غلظت ومقدار ماده(سوخت) بيشتر باشد(Olooms.ir) سريعتر واكنش مي دهد(اتش مي گيرد)

 

تفسيركنيد ص 19

شكل (پ).. زيرا باسوختن شمع،مقداري از فراورده هاي آن بصورت گاز آزاد ميشود.باجلوگيري از فرار آنها ميتوان ثابت كرد كه جرم واكنش دهنده وفراورده برابر است.

 

فكركنيد
با دقت به تصوير زير نگاه كنيد. واكنش دهنده ها و فرآورده هاي واكنش نشان داده شده را مشخص كنيد. اگر مولكول هاي موجود در دو طرف اين واكنش را روي كفه ي ترازو قرار دهيد، كدام سمت سنگين تر خواهد بود؟ چرا؟

هر دوكفه با هم برابر هستند . (Olooms.ir) چون طبق قانون پايستگي جرم در يك واكنش شيميايي جرم واكنش دهنده ها برابر جرم فرآورده ها مي باشد.  

 

تمرینات فصل1 کلاس اول

فكر كنيد فصل 1 صفحه 3
چه مشاهده هايي سبب شد تا دموكريت به ذره هاي سازنده مواد مختلف شكل هاي گوناگوني را نسبت دهد؟
دموكريت با مشاهده خواص ظاهري مواد از طريق مشاهده كردن، چشيدن ،‌لمس كردن و آثاري كه برروي حواس او ايجاد مي كرد، براي ذره هاي سازنده، مواد مختلف شكل هاي گوناگوني را در نظر گرفت. مثلاً هنگام چشيدن مواد ترش چون باعث سوزش زبان و لب ها مي شد تصور مي كرد به شكل لوزي هستند و لبه هاي تيز و برنده هستند و با مشاهده قطرات آب آن ها را كروي فرض مي كرد.

فكر كنيد صفحه 4
اگر امكان پرسيدن پرسش هاي زير از دالتون فراهم بود، شنيدن چه پاسخ هايي را انتظار داشتيد؟
1 – آيا جرم همه اتم هاي آهن با هم مساوي است؟
بله ، اتم هاي سازنده يك عنصر كاملاً شبيه يكديگر هستند بنابراين اتم هاي آهن همگي هم اندازه هستند و جرم آن ها با هم مساوي است.
2 – آيا مي توان عنصرهاي تازه اي را در آزمايشگاه ساخت؟
خير، زيرا دالتون عقيده داشت اتم ها را مي توان به وجود آورد و نمي توان از ميان برد. پس نمي توان اتمي را در آزمايشگاه ساخت.(olooms.ir)
3 – آيا مي توان مس را به طلا تبديل كرد؟
خير، زيرا اتم هيچ عنصري نمي تواند به اتم عنصرديگري تبديل شود

فكر كنيد :‌صفحه 7
امروزه، مس، گوگرد و اكسيژن را به عنوان عنصر مي شناسيم. با اين حال :
1 – آيا برداشت دالتون از مفهوم عنصر درست و كامل بوده است؟
برداشت دالتون تا حدودي درست بوده است. دالتون عنصر را ماده اي مي دانست كه از يك نوع اتم ساخته شده است.
2 – شما عنصر را چه تعريف مي كنيد؟
عنصر ماده اي است كه ذره هاي سازنده ي آن اتم يا مولكول هايي هستند كه از اتم هاي يكسان ساخته شده اند.

آزمايش كنيد ص 7

1- پاسخ: بطري كمي فرو مي رود.

2- بطري نسبت به مرحله قبل(خالي) كمتر فرو مي رود.

3- وقتي از زير سطح آب  بطري را مي فشاريم،سطح آب كمي بالاتر مي آيد.ولي اگر از بالاي سطح آب فشار دهيم ، سطح آب تغييري نمي كند.

4- بطري يخ زده با فشردن، اصلا فرو نمي رود!

اكنون به اين پرسش ها پاسخ دهيد:

1- نتيجه مي گيريم كه درگاز ها فاصله بين ذرات سازنده زياد است پس با فشردن، بيشتر فرو مي رود ولي درمايع كمتر است ودرجامد اين فاصله(فضاي خالي ) خيلي خيلي كم...

2- چون يخ جامد است پس فضاي خالي بين مولكولهايش بسيار كم است وفشرده نمي شود ولي آب چون مايع است ،فضاي خالي آن نسبت به جامد كمي بيشتر است وفشرده مي شود.

3- درحالت گاز(بطري خالي) ...(olooms.ir) مقدار فضاي خالي در گاز ها بيشتر است وبعدازآن درمايعات و در جامدات فضاي خالي خيلي كم است.

4- خاصيت تراكم پذيري (فشرده شدن)

5-  جك هاي روغني - كپسول هاي گاز و...

 

تفسيركنيد ص 9

پاسخ كلي اين فعاليت:

هرچه آب گرمتر باشد، جنبش مولكولهاي آن بيشتر است.درنتيجه سريعتر وارد آلو مي شود پس آب درآب داغ جنبش مولكولها خيلي بيشتر است.

درآزمايش پخش شدن جوهر درآب نيز هرچه آب داغتر باشد جنبش مولكولهاي آن بيشتر است و مولكولهاي جوهر را سريعتر درآب پخش ميكند.

فكركنيد ص 9

عسلي كه درآفتاب بوده است. چون گرمتر شده وفاصله بين مولكولهاي آن بيشتر شده  وشل تر است.

فكر كنيد صفحه 10
در هر عبارت به جاي نقطه چين واژه اي مناسب قراردهيد

كاهش يا افزايش – (olooms.ir)  گرم كردن يا سرد كردن

با افزايش دما جنبش ذره هاي ماده افزايش مي يابد

با گرم كردن يك مايع مي توان آن را به بخار تبديل كرد

 

آيا از دو عبارت بالا مي توان نتيجه گرفت كه : «جنبش ذره ها در حالت گازي بيشتر از حالت مايع است»؟؟

بله .. هرچه يك ماده به حالت گاز نزديكترباشد جنبش ذرات آن بيشتر خواهد بود وهرچه به جامد نزديك باشد جنبش ذراتش كم خواهد شد.مچنين گرما نيز باعث افزايش جنبش وحركت مولكولهاي ماده مي شود.(olooms.ir)

 

تمرینات فصل2 کلاس اول

مشاهده كنيد صفحه 13

1 – يك دما سنج معمولي را مورد مشاهده قرا ردهيد. درباره طرز كار با آن بر اساس انبساط و انقباض با دوستان خود گفت و گو كنيد.
هنگامي كه دماسنج را در كنار جسم گرم قرار مي دهيم، مايع درون دما سنج بر اثر گرما منبسط شده و بالا مي رود و اگر دماسنج را در كنار جسم سرد قرار مي دهيم، مايع درون دما سنج بر اثر سرما منقبض شده و پائين مي آيد.

2- يكي دماسنج پزشكي راازنظر شكل ظاهري و.... با دماسنج معمولي مقايسه كنيد.

محدوده دماي دماسنج پزشكي  35 تا 42 درجه ولي دماسنج معمولي 0 تا 100 درجه است.

دماسنج پزشكي كوچكتر ودقيقتراست ولي دماسنج معمولي بزرگتر است.

دماسنج پزشكي داراي يك خميدگي بالاي مخزن است ولي دماسنج معمولي خير.

دماسنج پزشكي براي اندازه گيري دماي بدن ولي دماسنج معمولي براي اندازه گيري دماي اشيا ومحيط است.

و...........

3 – چرا در مسير مايع درون دماسنج پزشكي يك خميدگي ايجاد كرده اند؟
خميدگي بالاي مخزن جيوه سبب مي شود كه هنگام اندازه گيري دماي بدن بيمار جيوه مايع به مخزن برنگردد و پزشك فرصت كافي براي خواندن دماي دقيق را داشته باشد. (olooms.ir) البته قبل از هر بار استفاده دماسنج را به شدت تكان مي دهند تا جيوه به مخزن باز گردد. 

4- پاسخ : زيرا احتمال سرايت وورود ميكروب هاي بيماريزا از داخل دهان بيمار قبلي به بيمار بعدي بسيار زياد است...اگر آن را با آب جوش ضدعفوني كنيم، دماسنج مشكند (چون آب جوش 100 درجه دما دارد ودماسنج پزشكي فقط تا 42 درجه را اندازه مي گيرد)

يك پله بالاترص 14:

1- پاسخ: يكي بادكنك كم باد يا توپ كم باد را دراتاق گرم يا زير آفتاب قرار مي دهيم.مشاهده مي كنيم كه براثرانبساط گاز درون آن پربادتر خواهدشد.

2 – براي جداكردن دو ليوان كه در هم گير كرده اند چه راهي پيشنهاد مي كنيد؟
داخل ليوان دروني مقداري آب سرد مي ريزيم و ليوان بيروني را داخل يك ظرف آب گرم قرار مي دهيم ليوان دروني در اثر سرما منقبض مي شود در حاليكه ليوان بيروني در اثر گرما – منبسط مي شود ، بنابراين براحتي از يكديگر جدا مي شوند.

تفسير يافته هاص14

1- تاچه دمايي سردشدن آب سبب انقباض شده است؟

تا دما ي 4 درجه سانتيگراد

2- پاسخ: از 4 درجه به پايين

3-  بله ... آب ازدماي 4 درجه به پايين به جاي انقباض،منبسط مي شود!

تفسيركنيد ص 15

الف) گازها

ب) بله...ميزان انبساط جامدهاي فلزي از جامدهاي نافلز بيشتر است.

تفسير كنيد

1 – براي بازكردن در فلزي يك ظرف شيشه اي كه بسيار سفت شده است آن را زير آب داغ مي گيرند؟ (olooms.ir) چرا؟

زيرا در فلزي بر اثر گرما سريع تر از ظرف شيشه اي منبسط مي شود ، بنابراين در ظرف به راحتي باز مي شود.
2 – يك گلوله مسي و يك صفحه ي آهني كه روي آن سوراخي دايره اي شكل به قطر گلوله وجود دارد در اختيار داريم. در دماي معمولي گلوله مي تواند از سوراخ عبور كند . با توجه به نمودار بالا به اين دو سؤال پاسخ دهيد.
الف) اگر گلوله مسي و صفحه آهني را تا دماي نسبتاً زيادي گرم كنيم آيا گلوله باز هم از سوراخ رد مي شود؟ چرا؟
خير، زيرا گلوله ي مسي در اثر گرما بيشتر از صفحه ي آهني منبسط مي شود. در نتيجه حجم گلوله ي مسي از صفحه آهني بيشتر افزايش مي يابد و گلوله از سوراخ رد نمي شود.
ب ) اگر گلوله از آهن و صفحه از مس باشد چه وضعي پيش مي آيد؟
گلوله ي آهني از صفحه ي مسي به راحتي عبور مي كند زيرا صفحه بيشتر از گلوله منبسط مي شود.

3- ابتدا شيشه براثرگرما كمي منبسط مي شود پس سطح مايع در لوله پايين مي رود.سپس مايع درون بطري نيز گرم ومنبسط شده وشروع به لالا رفتن از لوله مي كند. (olooms.ir)

4- تا بر اثر گرماي زياد وانبساط لوله، با كشيده شدن لوله،لوله نتركد!

 

تمرینات فصل3 کلاس اول

آزمايش كنيد ص 22

پاسخ:

دوليوان را از آب پر مي كنيم و درون يكي از آنها مقداري الكل (يانمك) مي ريزيم. وهر دو را در يخ ساز يخچال قرار مي دهيم. پس از مدتي هردورا خارج مي كنيم و مشاهده خواهيد كرد كه ليوان آب خالص زودتر از ليواني كه درون آن الكل يا نك ريخته ايم منجمد شده است.

بپرسيد وبراي همكلاسيهاي.... ص 22

1- چرانبايد از نمك به عنوان ضديخ استفاده كرد؟

چون نمك درون رادياتور اتومبيل رسوب مي دهد وباعث گرفتگي لوله ها مي شود...همچنين باعث پوسيدگي لوله ها مي شود.

2- پاسخ: خير آزمايش استانداردي نيست.چون بستگي به درجه يخچال ومقدار ضد يخ دارد. همچنين ضد يخ علاوه بر جلوگيري از يخ زدن آب رادياتور،از جوش آمدن سريع آن جلوگيري ميكند.

تحقيق كنيد ص 23

پاسخها:

1- بله . دوظرف هم شكل ويك اندازه را پرازآب ميكنيم ويكي را روي شعله ميگذاريم پس ز مدتي مايع درون ظرفي كه گرم شده است كمتر شده(تبخير شده) (olooms.ir)

2- بله-كمي آب درون يك بشقاب ريخته وبه همان ادازه آب درون ليوان ميريزيم.پس از مدتي مشاهده مي كنيم كه آب درون بشقاب بيشتر تبخيرشده است.

3- خير-دوظرف هم شكل ويك اندازه را انتخاب ميكنيم ودرون يكي از آنها آب ودرو ديگري به همان اندازه الكل مي ريزيم.وسطح مايع را در دوظرف علامت مي زنيم. پس از مدتي ميبينيم كه مقدار الكل كمترشده است. پس سرعت تبخير الكل بيشتر ازآب است.

4- بله- دوسيني هم شكل انتخاب ميكنيم ودرون هردو را مقدار كمي آب ميريزيم(به يك اندازه) ويكي از آنها را با بادبزن باد مي زنيم! مشاهده مي كنيم كه زودتر تبخير ميشود.

فكر كنيد ص 24

عوامل مؤثر بر سرعت تبخير را برشماريد و علت تأثير هر عامل را با توجه به طبيعت ذره اي ماده و ويژگي هاي آن (نظريه مولكولي) توضيح دهيد.

1 – گرم كردن :
وقتي به يك مايع گرما مي دهيم جنبش مولكول ها زيادتر مي شود. به يكديگر برخورد كرده فاصله بين آنها بيشتر مي شود. در نتيجه نيروي ربايش كمتر شده و سريعتر به هوا پرتاب مي شوند.

2 – سطح مايع:
هر چه مساحت سطح مايع بيشتر باشد مولكول ها فرصت بيشتري براي آزاد شدن از سطح مايع پيدا مي كنند بنابراين زودتر تبخير مي شوند.

3 – وزش باد :
وزش باد سبب مي شود مولكول هايي كه در سطح مايع قرار دارند سريعتر از مايع جدا شده و وارد هوا شوند.
4 – نوع مايع :
هر چه نيروي ربايش بين مولكول هاي مايع بيشتر باشد سرعت تبخير كمتر است.
5 – ناخالصي :
هر چه ناخالصي بيشتر باشد مايع غليظ تر شده نيروي ربايش بين مولكول ها زيادتر مي شود، فاصله بين مولكول ها كمتر مي شود و سرعت تبخير كاهش مي يابد.

6 – رطوبت :
هر چه رطوبت هوا بيشتر باشد تعداد مولكول هايي كه از سطح مايع جدا مي شوند(olooms.ir) با تعداد مولكول هايي كه به مايع باز مي گردند تقريباً مساوي مي شود و در نتيجه تبخير كاهش مي يابد.

فكر كنيد ص 26

چرا در محيط هاي مرطوب مثل حمام، لباس هاي خيس ديرتر خشك مي شوند؟

محيط هايي مانند حمام از بخار آب اشباع شده است بطوريكه گاهي اوقات سرعت بخار با سرعت ميعان برابر شده و تبخير صورت نمي گيرد.
آيا مي توانيد پاسخ اين پرسش را به طور كلي به عنوان يكي ديگر از عوامل مؤثر بر سرعت تبخير بيان كنيد؟

بله ، هر چه رطوبت بيشتر باشد، سرعت تبخير كاهش مي يابد

فكر كنيد ص 26

بارش باران چه ارتباطي با ميعان بخار آب دارد؟

بخار آب بر اثر سرما در ارتفاعات متراكم شده به قطرات آب تبديل مي شود يعني عمل ميعان صورت گرفته است.

اطلاعات جمع آوري كنيد

نوشيدن مداوم آب مقطر – يعني آبي كه هيچگونه مواد معدني ندارند – براي سلامتي زيان آور است. چرا؟

در آب هاي نوشيدني معمولي تركيبات مختلف از جمله آهن، كلسيم و فلوئوروجود دارد كه تا حدودي نياز قسمت هاي مختلف بدن از جمله استخوان ها،‌خون ،‌دندان و غيره را برطرف مي كند. چون آب مقطر مواد معدني ندارد با مصرف مداوم آن بدن دچار كمبود اين مواد مي شود.

فكر كنيد ص 28
اگر در يك ظرف شيشه اي دربسته تعدادي قرص نفتالين بيندازيم، پس از مدتي چند بلور بسيار ريز نفتالين روي ديواره ي ظرف و اطراف در آن مشاهده مي شود. علت چيست؟ (olooms.ir)
قرص هاي نفتالين ابتدا به حالت بخار در مي آيند (تصعيد) در اثر تماس با فضاي بالاي ظرف ، سرد شده و دوباره به بلورهاي ريز نفتالين تبديل مي شوند (چگالش)

فكر كنيد ص 29
1 – چرا وقتي از استخر بيرون مي آييد بدن شما احساس سرما مي كند؟

زيرا آب موجود بر روي سطح بدن براي تبخير شدن نياز به گرما دارد و اين گرما را از بدن ما دريافت مي كند، بنابراين احساس سرما مي كنيم.

2- پاسخ: كوزه سفالي داراي منافذ(سوراخ) بسيار ريزي است.هنگامي كه كوزه پرازآب باشد مقدار كمي از آب درون كوزه ازطريق ازين سوراخها به سطح خارجي كوزه تراوش ميكند.سپس تبخير ميشود وچون تبخير گرماگيراست،گرماي آب درون كوزه را ميگيرد وآب كوزه خنك مي ماند.

فكر كنيد ص 30

تغيير حالتهاي گرماده: انجماد- ميعان وچگالش

(olooms.ir) تغييرحالتهاي گرماگير: ذوب - تبخير وتصعيد

 

تمرینات فصل4 کلاس اول

فكر كنيد
هواي پاك و تميز ، بطور عمده مخلوطي از گازهاي اكسيژن ، نيتروژن، كربن دي اكسيد،‌آرگون و مقداري بخار آب است. 1- اين هوا چه نوع مخلوطي است، همگن يا ناهمگن ؟ چرا؟
مخلوط همگن . چون گازهاي تشكيل دهنده هوا به طور يكنواخت در همه جا پخش شده اند و نمي توان آن ها را به آساني از هم تشخيص داد.

2 – اطلاعات جمع آوري كنيد:
1 – آلياژ طلا را چگونه تهيه مي كنند؟
باتوجه به عيار طلا، طلا را با مقدار معيني نقره و مس حرارت داده و با يكديگر مخلوط مي كنند.
2 – چگونه طلاي واقعي را از بدل تشخيص مي دهند؟
باتوجه به مشخصات ظاهري و يا از سنگ محك و تيزاب استفاده مي كنند. براي تشخيص جسم مورد نظر را روي سنگ محك مي كشند تا اثري بر روي سنگ باقي گذارد. سپس از محلول تيزاب مقداري بر روي آن مي ريزند. اگر طلا، غيرواقعي باشد، اثر آن بر روي سنگ كاملاً محو مي شود ولي اگر طلا واقعي باشد اثر زرد رنگ روشني برجاي مي گذارد.

فكر كنيد1 – با توجه به جدول ص 39 كدام حل شونده بيشتر در آب مي شود. آهك يا گچ؟
گچ ، در مقدار مساوي آب (100 ميلي ليتر) تعداد بيشتري گچ حل مي شود.

2 – يك ليتر محلول سيرشده ي كدام ماده سنگين تر است. شكر يا نمك ؟
محلول سيرشده شكر، از حل شدن 205 گرم شكر در 100 ميلي ليتر آب بدست مي آيد. در حالي كه محلول سيرشده نمك حاصل حل شدن 38 گرم نمك در 100 ميلي ليتر آب است. اگر مقدار آب در هر مورد يك ليتر باشد، محلول سيرشده شكر در آب از محلول سيرشده نمك در آب سنگين تر است.

فكر كنيد : ماهي ها در آب هاي سرد اكسيژن بيشتري در اختيار دارند يا در آب هاي گرم ؟ چرا؟
در آب هاي سرد زيرا ميزان حل شدن گاز در آب سرد بيشتر از آب هاي گرم است.

فكر كنيد1 – باتوجه به جدول زير آيا مي توانيد دو راه براي جدا كردن براده آهن از خاك اره از مخلوط آن ها با يكديگر پيشنهاد كنيد؟ توضيح دهيد.
جريان برق را از خود عبور مي دهد
سنگين تر از آب است
جذب آهن ربا مي شود
برخي از خواص آهن
جريان برق را از خود عبور نمي دهد
سبك تر از آب است
جذب آهن ربا نمي شود
برخي از خواص چوب
1- آهن ربا را به مخلوط (آهن – خاك اره) نزديك مي كنيم براده هاي آهن جذب آهن ربا شده و از ظرف خارج مي گردد و خاك اره در ته ظرف باقي مي ماند.
2- مخلوط براده آهن و خاك اره را داخل آب مي ريزيم ، براده آهن سنگين تر از آب است بنابراين در ته ظرف ته نشين مي شود، و خاك اره بر روي سطح آب شناور مي ماند. با سرريز كردن مي توان اجزاء اين دو مخلوط را از يكديگر جدا كرد.

فكر كنيداگر مقداري روغن مايع را درون يك ليوان آب بريزيد، پس از مدتي روغن از آب جدا مي شود و روي آب قرار مي گيرد. چرا؟
در اين حالت براي جداكردن روغن از آب چه روشي پيشنهاد مي كنيد.
چون روغن درآب حل نمي شود و سبك تر از آب است بر روي سطح آب جمع مي شود.
1 – روش سرريز كردن
2 – از ظرف صابون هاي مايع استفاده مي كنيم. بعد از ريختن آب و روغن داخل ظرف آن را وارونه مي كنيم. بعد از اينكه روغن روي سطح مايع قرار گرفت درب را فشار مي دهيم چون آب سنگين تر از روغن است خارج شده روغن در ظرف باقي مي ماند.
3 – از كيسه فريزي استفاده مي كنيم. مخلوط را در داخل آن مي ريزيم، كيسه را به صورت مخروط در آورده، سوراخ بسيار ريزي در پائين مخروط ايجاد مي كنيم. مثل حالت قبل آب و روغن جدا مي شود.

 

تمرینات فصل5 کلاس اول

فكر كنيد .
كدام صورت از انرژي در زندگي ما بيشترين استفاده را دارد؟ انرژي الكتريكي بيشترين استفاده را دارد. زيرا اين انرژي به آساني به صورت هاي ديگر تبديل مي شود و دسترسي به آن آسانتر از انرژي هاي ديگر است.

جدول زير را تكميل كنيد.

تبديل انرژي	وسيله يا پديده
مكانيكي به گرمايي مكانيكي به الكتريكي شيميايي به الكتريكي شيميايي به نوراني و گرمايي الكتريكي به صوتي شيميايي به مكانيكي الكتريكي به مكانيكي نوراني به الكتريكي الكتريكي به نوراني و گرمايي الكتريكي به نوراني و صوتي	ماليدن دستها به يكديگر ژنراتور باتري اتومبيل ميكروفون سوختن چوب – سوختن نفت بلند گو موتور اتومبيل موتور يخچال باتري خورشيدي لامپ رعد و برق

فكر كنيدلامپ و بخاري برقي از نظر تبديل انرژي با هم چه شباهتهايي دارند؟ چه تفاوتي دارند؟
شباهت :
در هر دو انرژي الكتريكي به انرژي گرمايي و نوراني تبديل مي شود.

تفاوت :
‌در بخاري برقي انرژي گرمايي مورد استفاده قرار مي گيرد و انرژي نوراني توليد شده به هدر مي رود و در لامپ انرژي نوراني توليد شده مورد استفاده قرار مي گيرد و انرژي گرمايي به هدر مي رود.

فكر كنيد
چرا يك آونگ در حال نوسان پس از مدتي از حركت باز مي ايستد؟
در هنگام نوسان مقداري از انرژي آونگ به مولكول هاي هوا منتقل مي شود، و آن ها را به حركت درمي آورد. بعد از چند بار نوسان تمام انرژي آونگ به مولكول هاي هوا منتقل مي شود، و آونگ از حركت مي ايستد.

 

تمرینات فصل6 کلاس اول

فكر كنيد

به نظر شما نيروي اصطكاك در انجام كارها و زندگي ما مفيد است يا مضر؟

نيروي اصطكاك هم مفيد است هم مضر.
مفيد در هنگام ترمز كردن ، راه رفتن.
مضر هنگام حركت قطعات ماشين كه باعث گرم شدن قطعات شده و مقداري انرژي به هدر مي رود.

اطلاعات جمع آوري كنيد:
حتماً تا به حال در يخچال را بارها باز و بسته كرده ايد. يك بار ديگر اين كار را انجام دهيد. اما اين بار هنگام بازكردن در يخچال نيرويي را كه با دست براي بازكردن به آن وارد مي كنيد، به آرامي و آهستگي افزايش دهيد چه تفاوتي بين بازشدن در يخچال و در يك كمد مشاهده مي كنيد. موقع بستن در يخچال نيز به آرامي آن را به بدنه يخچال نزديك كنيد. خواهيد ديد كه يخچال از فاصله ي نزديك در خود را جذب مي كند.
1 – به نظر شما چه نيرويي به اين صورت بر باز و بسته شدن در يخچال اثر مي گذارد؟
2 – چه تدبيري براي ايجاد اين نيرو بكار رفته است؟
3 – چرا در يخچال را اينگونه ساخته ايد؟
4 – آيا موارد ديگر براي استفاده از آهن ربا مي شناسيد؟
1 – نوار لاستيكي در يخچال داراي آهن رباست نيروي مغناطيسي درب يخچال را به طرف خود مي كشد. به همين دليل براي بازكردن در يخچال به نيروي بيشتري نياز داريم.
2 – نيروي مغناطيسي آهن ربا، در را به طرف يخچال مي كشد
3 – براي اين كار ، نوارهاي آهن را در لاستيك اطراف در يخچال كار گذاشتند تا در يخچال محكم تر بسته شود.
4- براي اينكه هواي گرم به داخل يخچال نفوذ نكند و از خروج هواي سرد جلوگيري شود.
5 – از آهن ربا وسايل گوناگون مانند بلندگو، گوشي تلفن و قطب نما ساخته مي شود.
فكر كنيد
جدول زير را كامل كنيد :

نام نيرو	چگونگي اثر نيرو بر جسم	نام جسمي كه نيرو به آن وارد مي شود	جسمي كه نيرو را وارد مي كند
نيروي گرانش نيروي تكيه گاه نيروي اصطكاك نيروي مغناطيسي	مي خواهد اجسام را به طرف خود بكشد مي خواهد نيرويي بر خلاف جهت نيروي گرانش زمين بر جسم وارد كند. مي خواهد مانع حركت جسم شود مي خواهد جسم را به طرف خود جذب كند	همه اجسام مجاور زمين كتاب روي ميز جسمي كه بر روي سطح حركت مي كند تمام جسم هاي آهني	زمين سطح ميز سطح تماس با جسم آهن ربا

فكر كنيد
چگونه مي توانيم با يك ترازوي آشپزخانه، جرم يك جسم كوچك مثل فندق را اندازه بگيريم.ترازوي آشپزخانه براي اين اندازه گيري زياد دقيق نيست. بنابراين براي اندازه گيري جرم يك فندق، تعداد مشخصي فندق ( مثلاً 10 عدد) را با هم در درون ترازو گذاشته و جرم همه ي آن ها را به دست مي آوريم. سپس عدد به دست آمده را بر تعداد آن ها (عدد 10) تقسيم مي كنيم، جرم تقريبي يك دانه فندق به دست مي آيد.

تمرینات فصل 9کلاس اول

اطلاعات جمع آوري كنيد
1 – در كدام كوههاي ايران يخچال دائمي وجود دارد؟
علم كوه – سبلان – دماوند

2 – بزرگترين بخچال هاي كوهستاني كره زمين در چه نقاطي قراردارند؟
بزرگترين يخچال هاي كوهستاني كره زمين در فلات پامير، تبت و ارتفاعات هيماليا ديده مي شود.

فكر كنيد
براي خشك شدن چاه طرف راست، حداقل دو دليل بياوريد.

1 – نزديك بودن دو چاه به يكديگر؛
2– عميق بودن طرف چپ، اگر در يك منطقه چاههاي نزديك به يكديگر با عمق هاي متفاوت حفر مي شود چاهي كه عمق بيشتر دارد آب چاههاي كم عمق را به طرف خود مي كشد.

اطلاعات جمع آوري كنيد.1 – آب چشمه هاي آب گرم چه تفاوتي با آب چشمه هاي معمولي دارند؟
دماي آب اين چشمه ها گرمتر از دماي آب چشمه هاي معمولي است. آب اغلب اين چشمه ها داراي مواد معدني مختلف مي باشد ك اين مواد داراي خواص بهداشتي و درماني است و در معالجه ي امراض پوستي و بعضي بيماريها مؤثر است كه به اين آب ها، آب هاي درماني گفته مي شود.

فكر كنيد :
در آب درياها و درياچه ها مقداري ... گازهاي مختلف بصورت محلول وجود دارد كه اكسيژن و كربن دي اكسيد از بقيه مهم ترند. دليل چيست؟
اكسيژن براي تنفس موجود است دريايي و كربن دي اكسيد براي عمل غذاسازي گياهان دريايي بسيار مهم است. اين گاز اعمال شيميايي زيادي انجام مي دهند و نقش مهمي در رسوب گذاري درياها و درياچه ها و تغيير شكل بعدي آنها به عهده دارند.

فكر كنيد :‌1 – گروهي از دانش آموزان درباره عوامل مؤثر بر شوري آب درياچه ها اطلاعاتي جمع آوري كنند؟
– تبخير آب درياها
– رودها،‌يخچال ها و آب هاي زيرزميني كه مقدار فراواني از املاح مختلف را به صورت محلول وارد آب دريا مي كنند.
– آتش فشان هاي فعال در خشكي ها و زير درياها
- حل شدن مواد قابل حل موجود در بستر و ساحل دريا.

بحث كنيد :‌1 – چگونه مي توان بدون تعطيل كردن فعاليتهاي صنعتي، درياها را نيز از آلودگي ها حفظ كرد؟
1. استفاده از فيلترهاي جدا كننده براي جداكردن مواد آلوده كننده در فاضلاب هاي شهري، صنعتي و كشاورزي
2. تصفيه آب هاي خروجي از مراكز صنعتي

3 – جلوگيري از ورود فاضلاب هاي شهري و صنعتي به داخل آب درياها
4 – انتقال مواد آلوده كننده ي اب دريا به نقاط دورتر
5 – پاكسازي رودهاي آلوده از مواد مضر درياها.

2 – آيا افزايش جمعيت انسان بر محيط دريا هم اثري داشته است يا نه ؟
بله ، هر چه جمعيت انسان ها افزايش يابد نياز به ماده و انرژي بيشتر شده و در نتيجه كارخانجات و فاضلاب هاي شهري و صنعتي و كشاورزي و ... افزايش مي يابد.